W Polsce rysie żyją w populacji około 200 osobników, a żbików jest tylko 100. Podstawą nowoczesnych programów ochrony gatunków zagrożonych wyginięciem jest tworzenie banków komórek: plemników, oocytów i komórek somatycznych.

Dzikie kotowate, w tym polskie rysie i żbiki (Felis silvestris) są grupą zwierząt których bioróżnorodność jest mocno zagrożona. Obowiązkiem moralnym środowiska związanego z biologią rozrodu i weterynarią jest dołożyć wszelkich starań, aby wykorzystać zdobycze współczesnej nauki w celu ratowania populacji tych zwierząt. Jedną z niezwykle przyszłościowych metod ratowania ginących gatunków jest stosowanie technik wspomaganego rozrodu takich jak inseminacja czy zapłodnienie in vitro w oparciu o gamety zgromadzone w bankach komórek. W przypadku, gdy dojdzie do niemal całkowitego wymarcia określonych gatunków jedyną możliwością podtrzymania przy życiu ostatnich jego osobników jest technika klonowania.

Gamety i komórki somatyczne mogą być pozyskiwane od osobników pośmiertnie (do 24h po śmierci) lub przyżyciowo przy okazji zabiegów weterynaryjno-pielęgnacyjnych związanych z krótkotrwałą sedacją.

Dzięki technice zapłodnienia in vitro, również hodowcy kotów rasowych mogą zabezpieczyć w banku komórek materiał genetyczny wybitnych osobników danej rasy i uzyskiwać od nich potomstwo nawet wiele lat po śmierci zwierząt.

Wrocławski bank komórek kotowatych

W Katedrze  Rozrodu Zwierząt Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu od 3 lat działa bank komórek kota domowego i dzikich kotowatych jako rozwinięcie założonego w 1997 roku przez prof. Wojciecha Niżańskiego Banku Nasienia Zwierząt Towarzyszących. Obecnie w projekcie uczestniczy także Uniwersytet Rolniczy w Krakowie i Ogród Zoologiczny w Krakowie.

Dotychczas w banku, który jest nieustannie uzupełniany znajdują się zamrożone linie komórkowe 46 osobników pochodzące od 14 gatunków dzikich kotowatych (tygrys, lew, pantera śnieżna, lampart, ryś, żbik, serwal, karakal, ocelot, jaguarundi, manul, chaus, kot argentyński, kot arabski) i 10 ras kota domowego. Na szczególną uwagę zasługuje kolekcja fibroblastów rysi zarówno z populacji bałtyckiej jak i karpackiej (11 osobników).

Organizatorzy akcji zapraszają do współpracy wszystkich lekarzy weterynarii, tych pracujących w parkach narodowych, ogrodach zoologicznych jak i w lecznicach dla małych zwierząt oraz hodowców kotów rasowych. Bowiem tylko wczesna informacja o śmierci cennych zwierząt lub planowych zabiegach weterynaryjnych w sedacji pozwoli pobrać i odpowiednio zabezpieczyć plemniki, oocyty i komórki somatyczne.

Jak wygląda pobieranie materiału?

Pobieranie niewielkich, kilkumilimetrowych wycinków skóry jest bardzo mało inwazyjne i próbka może zostać pobrana przy okazji innych zabiegów pielęgnacyjno-weterynaryjnych lub po śmierci zwierzęcia (do 24h). Próbka jest następnie transportowana w płynie PBS z dodatkiem antybiotyku

Nasienie może zostać pozyskane metodą kateteryzacji cewki moczowej przy okazji planowanych zabiegów weterynaryjno-pielęgnacyjnych w krótkotrwałej sedacji lub w nagłych wypadkach po śmierci zwierzęcia z ogona najądrza po wcześniejszej izolacji jądra i przetransportowaniu do laboratorium.

Oocyty można pozyskać pośmiertnie lub po zabiegu sterylizacji z wyizolowanych jajników, i przetransportowanych bezzwłocznie do laboratorium w płynie PBS z dodatkiem antybiotyku.

Jaki jest cel działania banku komórek?

  • Zabezpieczenie rezerwy genetycznej dzikich kotowatych,
  • Wykorzystanie nasienia do inseminacji,
  • Wykorzystanie nasienia i oocytów do zapłodnienia in vitro,
  • Wykorzystanie fibroblastów do klonowania,
  • Wykorzystanie linii komórkowych do badań bez konieczności wykorzystywania żywych zwierząt,
  • Zabezpieczenie materiału genetycznego wybitnych osobników danej rasy kotów domowych.

Zapraszamy do kontaktu:

Bank komórek kota domowego i dzikich kotowatych – ZOOKOT

  • Prof. Wojciech Niżański, Katedra Rozrodu z Kliniką Zwierząt Gospodarskich, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, pl. Grunwaldzki 49, 50-366 Wrocław, tel. 71 320 53 15.
  • Odział krakowski – dr Joanna Kochan Instytut Nauk weterynaryjnych, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, al. Mickiewicza 24/28, 30-159 Kraków, tel. 12 662 41 13.

 

Współpracujący w ramach banku komórek badacze dziękują Dyrekcji Ogrodów Zoologicznych we Wrocławiu, Opolu, Chorzowie i Borysewie za udostępnienie materiału biologicznego pochodzącego od dzikich kotowatych.

 

Finansowane z: NCBiR PBS2/B8/16/2015


W związku z wejściem w dniu 25 maja 2018 roku nowych przepisów w zakresie ochrony danych osobowych (RODO), chcemy poinformować Cię o kilku ważnych kwestiach dotyczących bezpieczeństwa przetwarzania Twoich danych osobowych. Prosimy abyś zapoznał się z informacją na temat Administratora danych osobowych, celu i zakresu przetwarzania danych oraz poznał swoje uprawnienia. W tym celu przygotowaliśmy dla Ciebie szczegółową informację dotyczącą przetwarzania danych osobowych.
Wszelkie informacje znajdziesz tutaj.
Zachęcamy również do zapoznania się z naszą nową Polityką Prywatności.
W przypadku pytań zapraszamy do kontaktu z naszym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych pod adresem iodo@elamed.pl

Zamknij